به گزارش «سراج24»، ایران و 1+5 چندمین دور مذاکرات در یکسال گذشته را غروب روز یکشنبه 28 دی 1393 در حالی به پایان رساندند که به نظر میرسد این دور از مذاکرات نیز بدون پیشرفتی اساسی در موضوعات جدی همراه شده است.
عدم دستیابی به پیشرفت در ممذاکرات هستهای را اگر چه رسانهها به نقل از مقامات غربی اعلام داشتهاند اما این دور از مذاکرات گویا چنان دارای پسرفت و بی حاصل بوده که عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هستهای را برآشفته کرده تا بگوید «مذاکرات روند کند را در حال طی کردن است و شاید کندتر از آنی که تصور میشد یا خیلیها تصور میکنند باشد»
وی با تشبیه مذاکرات به مکعب روبیک گفت: اینگونه نیست که وقتی شما مهره ای را بر سرجای خود می گذارید، مهره سرجای خود بماند؛ وقتی دیگر مهره ها جابه جا می کنید این مهره ها نیز جابهجا می شود.
عراقچی همچنین از فرسایشی شدن مذاکرات نیز سخن گفته است:« با یک حالت فرسایشی روبرو هستیم و نباید هم انتظار داشته باشیم که پیشرفت سریعی صورت گیرد. زمانی که ما در یک جلسه یا مثلا یک دور از مذاکرات که سه چهار روز هم ادامه دارد، مذاکره می کنیم؛ هر روز ساعتها مذاکره صورت می گیرد یا در سطح دو وزیر، معاونین و یا کارشناسان که بسیار مفصل تر است؛ وقتی جمعبندی می کنیم می بینیم هنوز در جای خود هستیم یا در یک جاهایی مقداری رفته ایم جلو یا کمی عقب برگشته ایم».
در همین راستا، یک کارشناس در تهران به «ایران هسته ای» گفت: «مذاکرات دچار تورم ایده و فقر تصمیم شده است. دو طرف آشکارا خطوط قرمزی دارند که قابل تطبیق بر هم نیست ولی تصور می کنند گفت وگوی بیشتر و تلاش برای خلاقیت تکنیکی می تواند این مشکل را حل کند. این در حالی است که همه طرف ها می دانند بحث های تکنیکی هر چقدر هم غنی و با کیفیت باشد نمی تواند جای تصمیم سیاسی را بگیرد».
به نظر می رسد ایران و امریکا قادر به نزدیک کردن دیدگاه خود درباره دو مسئله ظرفیت غنی سازی و جدول زمانی لغو تحریم ها نیستند.
برخی کارشناسان می گویند وضعیت به گونه ای است که اگر ایران تمام درخواست های امریکا در حوزه غنی سازی را هم بپذیرد، باز امریکا حاضر به لغو موثر تحریم ها نیست.
یک دیپلمات می گوید: «برای ما روشن شده است که امریکایی ها می خواهند تحریم ها را به عنوان یک سرمایه راهبردی برای خود حفظ کنند».
وی ادامه داد: «امریکا منتظر است ایران کوتاه بیاید و تا زمانی که چنین است مذاکرات از بن بست خارج نخواهد شد. نتیجه این وضعیت هم این است که مذاکرات بدون نتیجه کش پیدا خواهد کرد».
براساس این گزارش، مهمترین بخش از سخنان عراقچی به موضوع تحریمها بازمیگردد. عضو ارشد تیم مذاکره کننده هستهای گفته که «ما هیچ ابایی نداریم که در صورت افزایش فشارها میز مذاکره را ترک کنیم و هیچ ابایی نداریم که در مقابل زبان تهدید با زبان متقابل صحبت کنیم و ما در مقابل هرگونه فشاری به صورت متقابل پاسخگو بودهایم و هیچگاه اجازه ندادیم که کسی بخواهد عزت و احترام ملت ایران را در طول مذاکره خدشهدار کند؛ این منش ما بوده است و در طول مذاکره نیز همینگونه ادامه خواهیم داد.» این اظهارات عراقچی واکنش مستقیم به پیشنویسی است که قرار است روز پنجشنبه(دو روز دیگر) در کنگره درباره ایران طرح شود. این طرح که «قانون 2015 عاری سازی ایران از سلاح هسته ای» نام دارد، به دنبال افزایش فشار بر ایران است.
باراک اوباما رئیسجمهور آمریکا و دیوید کامرون نخست وزیر بریتانیا روز جمعه در مورد اعمال تحریم های جدید علیه ایران هشدار دادند و اوباما تصریح کرد: «کنگره می بایست اندکی شکیبا باشد.» از نظر تئوری، شکیبایی نباید برای اعضای کنگره چندان دشوار باشد؛ چرا که آنها چندین سال است با صبر و شکیبایی و بدون کمترین تغییر در دیدگاه های خود به فعالیت ادامه داده اند.
اوباما (در واکنش به تصمیم کنگره برای رای گیری در مورد لایحه اعمال تحریم علیه ایران) پرسید: «چرا باید اقداماتی انجام دهیم که احتمال دستیابی به توافق هسته ای را در 60 یا 90 روز آینده به خطر اندازد؟» وی همچنین آشکارا هشدار داد: «هر لایحه ای را که در این زمینه روی میز خود ببینم، وتو خواهم کرد و به سادگی علت کارم را برای ملت آمریکا توضیح می دهم.»
بسیاری از جمهوریخواهان که اکنون کنترل کنگره را در اختیار دارند از اعمال تحریمهای جدید علیه ایران حمایت میکنند. سناتور مارکو روبیو، روز یکشنبه اعلام کرد: "من اعتقاد دارم به تحریمهای اضافی نیاز داریم. تنها دلیلی که ایران پای میز مذاکره آمده تحریمها هستند."
سناتور لیندسی گراهام نیز یکشنبه گفت که کنگره میخواهد پیامی محکم به ایران بفرستد. "فکر میکنم سعی داریم به ایرانیها بگوییم که خواهان مذاکرات سیاسی و یک راه حل دیپلماتیک هستیم. اما لطفاً متوجه باشید که کنگره قصد دارد در صورتی که از میز مذاکرات دور شده یا تقلب کنید، تحریمها را دوباره اعمال کند."
براساس این گزارش،هم اکنون در سنای امریکا دو طرح درباره برنامه هسته ای روی میز قرار دارد. طرح نخست را رابرت منندز سناتور دموکرات و مارک کرک سناتور جمهوریخواه ارائه کردهاند. در قالب قانون مطرح شده از سوی آنها، در صورتی که تهران از امضای توافقنامه نهایی امتناع کند، تحریمهای جدیدی به صورت تقریباً خودکار در تاریخی از پیش تعیین شده، اعمال خواهد شد.
طرح دوم متعلق به باب کروکر رییس جدید کمیته ورابط خارجی سناست. طرح وی این هدف را دنبال میکند که قانونی تصویب شود که باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا را مجبور کند هر گونه توافقی درباره برنامه هستهای ایران را به رای کنگره منوط کند.
در واقع این طرح بدان معناست که کنگره می تواند با توافق نهایی مخالفت کند.
هنوز مشخص نیست که دقیقا کدام طرح به رای گذاشته خواهد شد و این مایکل مک کانل رییس سناست که تصمیم می گیرد نتیجه نهایی چه باشد.
با این حال، بنابر اعلام برخی مناع آگاه به بلومبرگ ویو در روز 26 دی، مک کانل رهبر اکثریت جدید سنا متعهد شده است که لایحه کِرِک و منندز را در اواخر فوریه یا اوائل مارس در صحن علنی سنا مطرح کند.این بدان معناست که تا آن زمان طرح های موجود باید در هم ادغام شوند.
با توجه به اکثریت داشتن جمهوری خواهان در سنا و مجلس نمایندگان، و همراهی برخی دموکرات ها با آنها، کارشناسان می گویند شانس تصویب این طرح ها بالاست.
اگر نمایندگان کنگره با اکثریتی بیش از دو سوم این طرح ها را تصویب کنند رییس جمهور امریکا اجازه وتوی آن را نخواهد داشت.
کارشناسان در تهران می گویند اگرچه اوباما اختیارات زیادی در حوزه های سیاست خارجی دارد ولی آشکارا در زمینه مقابله با سنا کم کاری کرده است. به عقیده این کارشناسان علت احتمالا این است که اوباما بی میل نیست قانونی در کنگره تصویب شود که قدرت چانه زنی تیم وی در مذاکرات را بالا ببرد.
ناظران می گویند بعید است جمهوری خواهان بتوانند اکثریت دو سوم را فراهم کنند.
هنوز روشن نیست که واکنش دولت حسن روحانی به این اقدامات جدید چه خواهد بود ولی برخی کارشناسان می گویند اگر دولت روحانی به وضعیت التماس گونه خود برای توافق هسته ای ادامه بدهد، احتمالا رفتار کنگره رادیکال تر خواهد شد.
